Nagradzana pianistka, kompozytorka i wokalistka Hania Rani zdobyła uznanie dzięki swojemu intrygującemu debiutanckiemu albumowi „Esja”. Od tego czasu, współpracując zarówno z polskimi, jak i zagranicznymi artystami, stała się jedną z najważniejszych przedstawicielek nurtu postklasycznego, zyskując grono odbiorców daleko wykraczające poza granice Polski. O swojej muzyce, podróżach i planach Hania Rani opowiada Ani Gacek.

Rozmawiamy chwilę po Twoim powrocie z Islandii, wkrótce lecisz do Holandii. Świat pragnie Twojej muzyki. Pomyślałam, że w rubryce „zawód” możesz wpisać „wożenie po świecie piękna”.
W kilku walizkach (śmiech).
Japonia, Ameryka, wkrótce Australia… Jak znosisz życie w drodze?
Moja znajoma przeanalizowała niedawno mój horoskop. Jestem Panną z wpływami Lwa i Ryb. Lew każe mi ściągać na siebie uwagę, Ryby dają marzyć i uciekać w nostalgiczne światy. Panny są zazwyczaj skrupulatne i ambitne. Ta mieszanka pozwala mi przywyknąć do takiego życia. Nawet dostrzegam w nim pewną regularność. Jestem w nieustannym ruchu także dlatego, że wciąż szukam swojego miejsca na ziemi. Chciałabym już gdzieś osiąść, zwieźć wszystkie instrumenty i spokojnie pracować. Ostatni rok spędziłam właśnie na poszukiwaniach tego miejsca.
I co odkryłaś?
Zauroczyła mnie Szwajcaria. Wszędzie blisko, wielkie europejskie miasta są ze sobą świetnie skomunikowane. Loty przestają być jedyną opcją, co jest ważne zarówno w sensie opóźnień, jak i ekologicznej świadomości. Mogę wsiąść w pociąg i w kilka godzin dotrzeć, gdzie zechcę. To wielki luksus i przywilej. W mojej pracy zazwyczaj dzieje się „za dużo”: dużo ludzi, dużo chaosu… Różnych nieprzewidywalnych sytuacji. Kameralność Szwajcarii, bliskość natury, pokonywanie przestrzeni pieszo czy na rowerze to ważne dla mnie atuty.
To nieprzewidywalne życie na pewno jest trudne dla Twoich bliskich. Przypomniało mi się, co mówiłaś o nocnych dyżurach lekarskich mamy w szpitalu – że musiałaś sobie ułożyć, że czasem nie będzie jej w domu, bo ratuje komuś życie.
Potrafię w wolny dzień w trasie pojechać do ukochanych osób, by je zobaczyć, by wyspać się w swoim łóżku. Ostatnio myślałam o jednej z moich ukochanych artystek, Agnes Obel, która zabrała w dużą trasę swoje półtoraroczne dziecko. Wszystko jest możliwe, tylko trzeba chcieć, a mnie jeszcze się chce. Nie wiem, jak długo będę grać na żywo, każdy muzyk ma swoją… jak to ująć… datę przydatności…?
Bo jesteś trochę jak zawodowy sportowiec, prawda? To wszystko jest fizyczne?
Absolutnie. Zaczynając od głosu – to pierwszy zauważalny znak, że coś się u artysty zmienia. To dla mnie bolesny moment, kiedy słyszę tę zmianę, ale moim ulubionym artystom wybaczam wszystko. Bycie w trasie to ciągła zmienność i to wymaga przystosowania się ciała. Musi być w formie i trzeba ją utrzymywać, być uważnym, by ciało pozwalało kreować muzykę, na której ci zależy i która cały czas się zmienia, rozwija i jest ciekawa dla słuchacza.
Najlepszych sportowców łączy głód zwycięstwa. Co jest Twoją ambicją?
Nagrywanie muzyki, która będzie mnie w pełni satysfakcjonować. Jestem bardzo ciekawa, co przyniosą nowe dni. Moje życie jest zaskakujące i naprawdę doceniam, że spotykają mnie rzeczy po prostu niesamowite.
Co było pierwszą z tych „rzeczy niesamowitych”?
Odpowiedź mojej wytwórni, gdy wysłałam do niej demo. To niewielka wytwórnia, ale jedna z moich ulubionych i bardzo przeze mnie cenionych. Wszystko stało się tak szybko, w pewnym sensie bez wysiłku. To było moje marzenie, mój manifest wewnętrzny. Chciałam wydać pierwszą płytę za granicą, nie wyobrażałam sobie innej opcji. I to się udało. Ważną dla mojej kariery osobą był mój agent koncertowy, który uparcie przepychał mnie w pakiecie: „Słuchajcie, wystąpi u was mój największy artysta, ale musi zagrać też ona”. Dzięki niemu zagrałam pierwszą trasę, która była ważnym dla mnie znakiem, że można robić duże rzeczy. To szalenie istotne trafić na dobrych ludzi. Zawdzięczam im początek. Potem już przejęłam stery.
Nad pianinem, gdy jeszcze uczyłaś się gry na nim, zawiesiłaś sobie kartkę z hasłem „Wysiłek nie ma aż tak wielkiego znaczenia”. Masz w życiu szczęście?
Artyści często mówią: „Miałem dużo szczęścia” – wiemy, że jest wielu zdolnych ludzi, ale to my znaleźliśmy się
we właściwym miejscu i czasie. Samo to, jak dobry jest teraz czas dla kobiet, które wreszcie dochodzą do głosu,
nadrabiając zaniedbania tysięcy lat… Potrzeba jakiejś „buńczuczności”, by dzielić się ze światem swoją twórczością. Ktoś może powiedzieć, że to udawana skromność, ale tak naprawdę to świadomość, że wiele rzeczy po prostu się wydarza, nie wiadomo jak i dlaczego. Staram się pomagać ludziom na początku ich drogi, dołożyć coś do ich szczęścia, bo ja też je miałam. Mogłam zagrać support, ktoś chciał mnie wysłuchać…


Niedawno po raz pierwszy wysłuchali Cię Amerykanie. Jakie masz wrażenia po pierwszej amerykańskiej podróży?
Jechałam w tę trasę przekonana, że na pewno nie spodoba mi się w Ameryce. Być może myślałam schematycznie i stereotypowo. Wszystko wydawało mi się tam gigantyczne, stawiało człowieka w roli małej pchełki. To był szalony wyjazd, zagrałam siedem koncertów w czternaście dni. Zaskoczył mnie doskonały gust muzyczny Amerykanów, szczególnie w przypadkowych miejscach, jak taksówki czy lotniska. Jeśli ktoś słucha tam hip-hopu, to jego najlepszej, mięsistej odmiany. W kawiarniach gra muzyka alternatywna. Moim koncertom towarzyszył entuzjazm publiczności, a przecież gram spokojną muzykę. To bardzo miłe, kiedy słyszysz dobiegające z widowni „wow!”. Mam dużo szczęścia, bo nigdy nie spotyka mnie nic złego podczas moich koncertów, mam też wrażenie, że moja muzyka przyciąga fajnych, dobrych ludzi. Jednak zawsze, gdy jadę bardzo daleko, spodziewam się wszystkiego. I daję z siebie wszystko. Uczę się tego, że wszyscy jesteśmy podobni, dotykają nas te same rzeczy, w tych samych momentach brakuje nam tchu, cieszymy się, coś nas bawi. Muzyka jest niezwykłym medium komunikacji, dzieje się poza językiem i kulturą.
Twoja muzyka zdaje się wywoływać pozytywne emocje, zachwyca słuchaczy. Pociąga Cię mrok?
To, jak odczuwam moją muzykę i jak odbierają ją moi słuchacze, to temat na dłuższą rozmowę. Dla mnie ma ona
wszystkie kolory. Jest w niej mnóstwo jasnych przestrzeni, bo mam potrzebę niesienia nadziei. Tworzę nieco naiwny, utopijny świat, trochę jak z dzieciństwa, gdy wierzyliśmy, że wszystko będzie dobrze. Muzyka jest dla mnie oddechem, czasem w tekstach zapewniam samą siebie, że jest gdzieś jakieś inne, dobre miejsce. Z drugiej strony słyszę wiele bólu w fascynującej mnie muzyce The Smile. To dla mnie lekcja, jak coś wykrzyczeć, jak powiedzieć, że nie wszystko jest światłem i utopią. Czasem gniew jest czymś dobrym, czymś wyładowującym potrzebne
emocje. Lubię też „zgniłe” przestrzenie, bo rzeczy zgniłe cały czas przecież żyją. Są obrzydliwe, ale i piękne. Moje muzyczne światy również nie zawsze są konwencjonalnie ładne.
Jesteś estetką, co nie tylko słychać, ale i widać, na przykład na Twoim profilu na instagramie.
Nie wrzucam tam zdjęć na których jestem, tylko rzeczy, które być może są zwyczajne, ale w tym moim kadrze stają się – według mnie – nadzwyczajne. Poznaję kultury i miejsca, zachwycają mnie, ale szczególnie pociągają mnie detale, które przypominają, jak wiele mamy ze sobą wspólnego. Światło pięknie pada w Lizbonie, ale i w Radomiu. Te moje fascynacje, nieco dziwne, nieco utopijne, to mogą być i wielkie przestrzenie, ale wtym jest zawsze człowiek, który czuje się być może pozostawiony sam sobie z swoimi myślami, ale w tym jest jakieś światło, coś, co mnie zachwyca, co pozwala mi się nie bać.
Wprowadź mnie do swojego świata. Dokąd zabierasz swoją muzyką?
Jest pewne konkretne miejsce, w które chciałabym słuchaczy i siebie „włożyć” – chodzi o płyty, koncerty, sesje. Chcę tam wszystkich zgromadzić, bo tak jest mi łatwiej bezpośrednio dobijać się do drzwi. Interesuje mnie budowanie atmosfery, które fascynująco objawia się fizycznie w architekturze, operze, teatrze. Budowanie abstrakcyjnych światów w konkretny sposób. To bardzo mi odpowiada – wchodzenie w muzykę właśnie w ten sposób. Podobnie myślę o koncercie i tak go buduję. Kreuję nową historię, przestrzeń, postaci, tworzę cały świat i decyduję się w nim zostać i go eksplorować. Dużo myślę, szukam dróg inspiracji i samorozwoju. Uznałam, że nie mogę czerpać tylko z muzyki i siebie, bo się w końcu zapętlę. Bardzo cenię teksty architektów, bo myślimy podobnie, tam też są i forma, i struktura…, ale i delikatność, miękkie struktury, atmosfera, reżyserowanie pewnych sytuacji, samopoczucie ludzi, myśli o tym, dlaczego wchodząc do budynku, czujemy się tak, a nie inaczej, wspaniale czy nieswojo… To jak w tworzeniu muzyki: czasem chcesz dać coś niewygodnego, by słuchacze mogli później odetchnąć na nowo. To mnie rozwija, pewnie nie wszystko rozumiem i tego też nie kryję, nie jestem teoretykiem architektury, ale myślenie mądrych architektów o człowieku i jego potrzebach pociąga mnie i rozwija. Badanie tematów dzieciństwa, pamięci, tego, co nas pobudza...
Czy dzieciństwo jedynaczki ćwiczącej każdego dnia grę na instrumencie skazuje na samotne życie?
Dziś ta samotność jest wręcz… luksusem? Jestem w nieustannym kontakcie z ludźmi: z instrumentalistami, reżyserami dźwięku… Czas samotny jest przeznaczony na pracę twórczą i komponowanie, które jest jedynym sensownym dla mnie zajęciem. Trasy to ciężka praca, nie śpi się, jest dużo stresu, ale mówimy, że „jedziemy na wakacje”. Masz jedno zadanie dziennie, jak w biurze. Jeśli ktoś lubi być na scenie – ja lubię – to to dodaje energii i jest wspaniałe. Ale wtedy nie komponuję i nie piszę, bo nie jestem w stanie się skupić. To jest trochę walka, bo nie jest przecież tak, że uwielbiam zamykać się samotnie w pokoju. Jednak wiem, że nie ma innej opcji.
Twoja „Esja” od lat jest dźwiękiem mojego budzika. Co budzi Ciebie?
Mam tragiczny budzik. Przypomniał mi się teraz dźwięk, którego używa moja najczęstsza życiowa współlokatorka, reżyserka dźwięku. Nawet gdy mamy osobne pokoje w hotelu, to śpimy razem, czujemy się trochę jak nastolatki. Ma delikatny budzik, który zaczyna się jakby znikąd. Bardzo prosta rzecz, z której budują mi się często małe melodie w głowie. Pielęgnuję czas półsnu, bo mam wrażenie, że tworzy fascynujące historie. Rozmyślam, kim jesteśmy w półśnie. To ważna kwestia. Ale rzeczywiście, mój budzik jest okropny. Pokażesz mi, jak go zmienić w telefonie?
Podobne artykuły

- Art
- Trend
- News
JESIEŃ I ZIMA W MUZEACH: 5 WYSTAW, KTÓRE MUSISZ ZOBACZYĆ

- Art
- Trend
- News
PURO ART GUIDE: WARSZAWA

- Art
- People
- News
- Polska